فرهنگ پیشینه‌ی مطالعات آثار معماری ایران

یکی از مشکلات تحقیق در تاریخ معماری ما این است که ابتدایی‌ترین منابع را در اختیار نداریم؛ حتی درباره‌ی کالبد آثار و محوطه‌های تاریخی که بیش از دیگر وجوه معماری ایران درباره‌اش کار شده است. مثلاً اگر بخواهید بدانید که درباره‌ی یکی از آثار مهم چه تحقیق‌هایی شده و چه کارهایی نشده است و اختلاف آراء چیست؛ یا اگر بخواهید برای درسی که در زمینه‌ی معرفی آثار می‌دهید اطلاعاتی اولیه گرد آورید، کار جستجوی منابع را تقریباً باید از صفر انجام دهید. به همین سبب، به این فکر افتادیم که فرهنگی درباره‌ی پیشینه‌ی تحقیق در آثار معماری ایران تدوین کنیم: فرهنگ پیشینه‌ی مطالعات آثار معماری ایران. این فرهنگ فقط آثار برجسته‌ای را شامل می‌شود که مطالعه‌ی مفصل درباره‌ی آنها انجام گرفته است؛ زیرا هدف از آن صرفاً گزارشی است از کارهای انجام‌گرفته، آن هم از زبان خود محققان. به سخن دیگر، محققان و مدرسان و دانشجویان با رجوع به این فرهنگ و بی مراجعه به دیگر منابع، می‌توانند به لبّ تحقیقات مربوط به آثار مهم و کتاب‌شناسی آنها دست یابند.

 

این فرهنگ در حدود ۳۰۰ اثر را در بر خواهد گرفت. معیار انتخاب آثار اهمیت آنها نیست؛ بلکه این است که محققان (دانشوران) درباره‌ی آن کار کرده باشند. به سخن دیگر، هدف از تهیه‌ی این فرهنگ تشویق محققان به تحقیق درباره‌ی آثار مغفول نیست؛ بلکه در اختیار گذاشتن چکیده‌ی آراء محققان درباره‌ی آثاری است که پیش‌تر در خصوص آنها تحقیق شده است. هیئت علمی این طرحْ فهرست این آثار را تهیه کرده است؛ اما همچنان می‌توان آثاری را به پیشنهاد شما بدان افزود یا از آن کاست.


هر اثر یک یا دو یا چهار صفحه از کتاب (با قطع رحلی) را اشغال می‌کند (در مورد آثاری خاص چون مسجد جامع اصفهان و تخت جمشید، این مقدار افزایش خواهد یافت). صفحات هر اثر، علاوه بر مقاله‌ای که مشخصات آن بیان خواهد شد، حاوی چند تصویر نماینده نیز خواهد بود. در انتهای کتاب، علاوه بر مآخذی که شما در نوشتن مقاله از آنها استفاده کرده‌اید، کتاب‌شناسی کامل همهٔ آثار خواهد آمد.

 

 

 در این فرهنگ، هر مدخل به یک اثر اختصاص خواهد داشت. به متنی که پژوهشگر ما برای هر مدخل تهیه می‌کند «مقاله» می‌گوییم. هر مقاله شامل این بخش‌هاست: 
۱. شناسنامه؛
۲. چکیده‌ی نظر دانشوران، برای هر دانشور حداکثر ۳۰۰ کلمه؛
۳. بحث، حداکثر در ۳۰۰ کلمه؛
۴. نظر پژوهشگر، حداکثر در ۳۰۰ کلمه؛
۵. توضیحات حاشیه‌ای، حداکثر در ۲۰۰ کلمه؛
۶. فهرست مآخذ؛
۷. نقشه و تصویر.

 

برای تدوین این فرهنگ سه شیوه‌نامه تهیه شده است:

الف. شیوه‌نامه‌ی تهیه‌ی مقاله

ب. شیوه‌نامه‌ی نگارش

پ. شیوه‌نامه‌ی چکیده‌نویسی

 

تا پیش از انتشار فرهنگ به صورت کاغذی، خلاصه‌ای از هر مقاله‌ی فرهنگ پیشینه پس از تکمیل در وبگاه تاریخ معماری و شهرسازی ایران در دسترس همگان قرار خواهد گرفت.

 

 

نمونه‌ای از مقاله‌های فرهنگ پیشینه و طرح گرافیکی صفحه‌ی آن برای چاپ